Το Μαντείο του Τροφωνίου στη Λιβαδειά

IMG675

Ξεχάστε όσα ξέρατε για τα μαντεία της αρχαίας Ελλάδας. Το μαντείο του Τροφωνίου ήταν διαφορετικό. Σε αυτό δεν έδινε χρησμούς κάποιος ιερέας ούτε βέβαια ο ίδιος ο Τροφώνιος. Η διαδικασία ήταν διαφορετική και το μυστικό ήταν βυθισμένο σε μια ...τρύπα.

Τι έκανε λοιπόν το Τροφώνιο μαντείο τόσο ξεχωριστό και τι έπρεπε να κάνει κάποιος για να πάρει απάντηση στην ερώτηση που τον έφερε ως την Λιβαδειά; Αυτό θα μας το διαλευκάνει ο Παυσανίας ο οποίος είχε χρησιμοποιήσει και ο ίδιος τις υπηρεσίες του μαντείου:

«Στο μαντείο γίνονται τα εξής: όταν κάποιος αποφασίσει να κατεβεί στον Τροφώνιο, πρώτα ζει καθορισμένες ημέρες σε οίκημα, το οποίο είναι αφιερωμένο στον αγαθό Δαίμονα και στην αγαθή Τύχη. Όσο ζει εκεί, και κατά τα άλλα μένει καθαρός και απέχει από θερμά λουτρά, λούζεται στον ποταμό Έρκυνα. Κρέατα έχει άφθονα από τις θυσίες, γιατί όποιος κατεβαίνει θυσιάζει και στον ίδιο τον Τροφώνιο, στα παιδιά του, καθώς και στον Απόλλωνα, στον Κρόνο, στον επονομαζόμενο Βασιλιά Δία, στην Ηνίοχη Ήρα και στη Δήμητρα, που την ονομάζουν Ευρώπη και λένε πως ήταν η τροφός του Τροφωνίου. Σε κάθε θυσία παρευρίσκεται μάντης, που εξετάζει τα σπλάχνα του σφαγίου και προλέγει σ' εκείνον που πρόκειται να κατέβει, αν ο Τροφώνιος θα τον δεχθεί με ευμένεια και καλοσύνη… Τη νύχτα που πρόκειται να κατέβει κανείς, θυσιάζουν σε βόθρο επικαλούμενοι τον Αγαμήδη. Αν όλα τα σφάγια είναι ευνοϊκά και δείξουν όλα το ίδιο, τότε καθένας κατεβαίνει με καλές ελπίδες. Κάποιος, κατεβαίνει ως εξής:

Τον οδηγούν πρώτα τη νύχτα στον ποταμό Έρκυνα, ιόν αλείφουν με λάδι και τον λούζουν δύο παιδιά των πολιτών, δεκατριών περίπου χρονών, που επονομάζονται Ερμές. Αυτά πλένουν όποιον θα κατέβει και τον βοηθούν σε ό,τι χρειάζεται. Κατόπιν οδηγείται τους ιερείς όχι αμέσως στο μαντείο, αλλά σε πηγές νερού που είναι πολύ κοντά η μία στην άλλη.

Εδώ αυτός πρέπει να πιει το λεγόμενο Νερό της Λήθης, για να λησμονήσει όλα όσα σκεφτόταν προηγουμένως, έπειτα να πιει και το άλλο νερό της Μνημοσύνης για να θυμάται όσο θα δει όταν κατέβει. Βλέπει το άγαλμα, πού λένε ότι είναι έργο του Δαιδάλου, που οι ιερείς δεν το παρουσιάζουν παρά μόνο σ' όσους πρόκειται να πάνε στον Τροφώνιο. Αφού δει το άγαλμα αυτό και το λατρεύσει και προσευχηθεί, έρχεται προς το μαντείο φορώντας λινό χιτώνα, ζωσμένο με ταινίες και φορώντας ντόπια υποδήματα.

IMG670

Το μαντείο είναι στο βουνό, πάνω από το άλσος. Περιβάλλεται από κυκλικό κρηπίδωμα από λευκό μάρμαρο, η περιφέρεια του είναι όσο ένα μικρό αλώνι και το ύψος του λιγότερο από δύο πήχεις. Πάνω στο κρηπίδωμα είναι στημένοι πάσσαλοι, χάλκινοι και αυτοί και οι ζώνες που τους συνδέουν, και διαμέσου αυτών υπάρχει πόρτα. Μέσα στον περίβολο υπάρχει άνοιγμα γης, όχι φυσικό, αλλά χτισμένο με μεγάλη τέχνη και αρμονία. Το οικοδόμημα αυτό έχει σχήμα φούρνου… Για να κατέβει κανείς στο βάθος δεν έχει χτιστή σκάλα, αλλά όταν κανείς έρχεται στον Τροφώνιο του φέρνουν μια σκάλα στενή κι ελαφριά. Στο βάθος υπάρχει τρύπα ανάμεσα στο δάπεδο και στο οικοδόμημα… "Αυτός λοιπόν που κατεβαίνει, ξαπλώνει ανάσκελα στο έδαφος κρατώντας γλυκά ζυμωμένα με μέλι (μελόπιτες) και βάζει πρώτα μέσα στην τρύπα τα πόδια του για να μπει μετά και ο ίδιος. Αν τα γόνατα του βρεθούν μέσα στην τρύπα, το υπόλοιπο σώμα τραβιέται αμέσως ακολουθώντας τα γόνατα, όπως ο μεγαλύτερος και γρηγορότερος ποταμός μπορεί να ρουφήξει τον άνθρωπο που τον άρπαξε με τη δίνη του. (!!)

Έπειτα, για όσους βρεθούν στο άδυτο, δεν υπάρχει ένας μόνο τρόπος για να μάθουν το μέλλον, αλλά άλλος βλέπει και άλλος ακούει. Όσοι κατεβαίνουν γυρίζουν πίσω από το ίδιο στόμιο, και βγάζοντας πρώτα τα πόδια, ξεβράζονται έξω.

Λένε πως κανένας απ' όσους κατέβηκαν δεν πέθανε, εκτός από κάποιον δορυφόρο του Δημητρίου. Αυτός δεν έκανε όσα προβλέπουν οι κανονισμοί του ιερού, ούτε κατέβηκε για μαντεία, αλλά πήγε με την ελπίδα να πάρει ασήμι και χρυσάφι από το άδυτο. Λέγεται ότι το πτώμα του φάνηκε σε άλλο μέρος και δεν βγήκε από το ιερό στόμιο. Λένε κι άλλα για τον άνθρωπο αυτόν, αλλά ανέφερα τα πιο αξιόλογα.

Όποιον ανεβαίνει από τον Τροφώνιο τον παίρνουν πάλι οι ιερείς και τον καθίζουν στον λεγόμενο θρόνο της Μνημοσύνης, που βρίσκεται κοντά στο άδυτο. Αφού καθίσει τον ρωτούν για όσα είδε και έμαθε, και αφού τα πληροφορηθούν τον παραδίδουν στους δικούς του, που τον παίρνουν και τον μεταφέρουν στο οίκημα όπου έμενε προηγουμένως, κοντά στην αγαθή Τύχη και στον αγαθό Δαίμονα, ενώ αυτός έχει χάσει το γέλιο του και κατέχεται ακόμη από μεγάλο φόβο και δεν γνωρίζει ούτε τον εαυτό του ούτε τους γύρω του. Αργότερα όμως, ανακτά και άλλα και τη φρόνηση στον βάθρο που την είχε και πριν, και επανέρχεται το γέλιο του.»

Μπάνιο στα κρύα νερά της Έρκυνας, πολλές θυσίες και κλειστοφοβία. Αν ήθελες να μάθεις το μέλλον έπρεπε να υποφέρεις.

Trophonius Ο Τροφώνιος όμως ποίος ήταν; Όπως μαθαίνουμε στην Wikipedia, ήταν μυθικός αρχιτέκτονας της αρχαιότητας. Μαζί με τον αδερφό του τον Αγαμήδη κατασκεύασαν το θυσαυροφυλάκιο του Υριέα. Αφαιρώντας όμως ένα λίθο μπαίναν μέσα και αφαιρούσαν μέρος του θησαυρού. Ο Υριέας το μυρίστηκε αυτό και έπιασε επ' αυτοφώρω τον Αγαμήδη. Τότε ο Τροφώνιος για να μην αποκαλυφθεί το όνομά του αποκεφάλισε τον αδερφό του. Μετά από αυτό εξαφανίστηκε και κρύφτηκε σε μια εσοχή της γης που ονομάστηκε "Λάκκος του Αγαμήδη" (Εγώ αναρωτιέμαι γιατί όχι του Τροφώνιου). Ο λάκκος που είχε κρυφτεί όμως με τα χρόνια ξεχάστηκε και ανακαλύφτηκε ξανά ύστερα από ένα λιμό που έπληξε τη Λιβαδειά. Η Πυθία είπε στους Λιβαδείτες πως ένας ανώνυμος ήρωας είχε θυμώσει γιατί τον είχαν ξεχάσει. Μετά από πολύ προσπάθεια ένας βοσκός ακολουθώντας ένα σμήνος μέλισσες βρήκε το λάκκο κι έτσι ο λιμός σταμάτησε και δημιουργήθηκε το μαντείο.

Σήμερα δε θα έρθεις στη Λιβαδειά για χρησμό αλλά για εκδρομή. Η Έρκυνα διαπερνά την πόλη και οι πηγές βρίσκονται στις παρυφές της. Μπορείς ακόμα να δεις τις εσοχές που είναι σκαλισμένες στο βράχο και περιείχαν αγάλματα, το άλσος και βεβαίως τις πηγές της Λήθης και της Μνημοσύνης. Το μαντείο δεν έχει ακόμα ανακαλυφθεί. Υπάρχουν διάφορες εικασίες όμως για τα μέρη που μπορεί να βρίσκεται.

Πηγές: http://viotikoskosmos.wikidot.com/trofonio-manteio, http://el.wikipedia.org/wiki/%CE%A4%CF%81%CE%BF%CF%86%CF%8E%CE%BD%CE%B9%CE%BF%CF%82

Επιστροφή στην Αθήνα


εθνικη
γκαζι2













λαμπες
γκαζι
 

Creative Commons Αναφορά Δημιουργού - Παρόμοια Διανομή 4.0 Διεθνές
.